Файлын төрөл: Word (.docx)

Хуудасны тоо: 56 орчим хуудас

Үгийн тоо: ойролцоогоор 12,000 үг

Судалгааны чиглэл: Эдийн засаг, инфляци, бодлогын хүү, VAR, SVAR, ARDL загвар

АГУУЛГА – Бодлогын хүүгийн өөрчлөлт ба инфляцид үзүүлэх шууд болон дам нөлөө

Энэхүү судалгааны ажил нь Монголбанкнаас явуулж буй мөнгөний бодлого, тэр дундаа бодлогын хүүгийн өөрчлөлтөөс үүсэх шууд болон дам нөлөөлөл нь инфляцид хэрхэн, хэдий хугацаанд, ямар механизмаар дамжин нөлөөлж буйг макро эдийн засгийн тоон өгөгдөлд үндэслэн VAR, SVAR болон ARDL загваруудыг ашиглан тодорхойлох явдал юм.

Гол зорилго:
2010–2024 оны улирлын тоон өгөгдлийг ашиглан VAR, SVAR, ARDL загваруудыг ажиллуулж, бодлогын хүүгийн өөрчлөлтийн нөлөөллийг шинжилж, загваруудын үр дүнг харьцуулан тайлбарлах

Судалгааны үр дүн:
VAR болон SVAR загварын үр дүнгээс харахад:
Бодлогын хүү зээлийн хүүд статистикийн хувьд ач холбогдол бүхий, сөрөг чиглэлтэй нөлөө үзүүлж байгаа нь мөнгөний бодлогын хүүгийн сувгийг дэмжиж байна. Валютын ханшийн суваг нь инфляцид шууд нөлөөлөх хандлага бага, мөнгөний нийлүүлэлтийн сувгийн нөлөө ч хязгаарлагдмал байгаа нь эдийн засгийн бүтэц, зах зээлийн институцийн түвшинтэй холбоотой байж болох юм. SVAR загвараар дамжуулан PRATE → LRATE → INF чиглэлийн дамжих сувгийг илүү бодитой илрүүлсэн бөгөөд богино хугацааны шокын нөлөө нь голдуу зээлийн хүү, валютын ханшид нөлөөлдөг байна.

ARDL загварын шинжилгээгээр:
Бодлогын хүү болон инфляцийн хооронд урт хугацааны тэнцвэрт хамаарал оршин буйг Bounds Test (F = 6.336 > I(1) = 3.813 @5%) батлав. ECM(-1) утга -0.792 бөгөөд статистикийн хувьд ач холбогдолтой (p = 0.0005) байгаа нь богино хугацаанд үүссэн хазайлтыг урт хугацаанд засах механизм тогтвортой байгааг илтгэнэ. Урт хугацааны коэффициентууд PRATE, USD, LRATE зэрэг хувьсагчдаар дамжин инфляцид нөлөөлж буй боловч эдгээр нь статистикийн хувьд сул (p > 0.10) гарсан байна.

Онцлох дүгнэлт:
Шинжилгээний үр дүнгээс дараах ерөнхий дүгнэлтэд хүрэв:
Монгол Улсад мөнгөний бодлого инфляцид шууд бус буюу дам сувгаар нөлөөлдөг бөгөөд энэ нь зээлийн хүү, валютын ханш зэрэг дамжуулах сувгуудын үр нөлөөнөөс хамаардаг. Зээлийн хүүгийн суваг бодлогын хүүтэй хамгийн хүчтэй уялдаатай, дам нөлөөг хадгалж байгаагаар тогтоогдсон бөгөөд бодлогын хүүгийн өөрчлөлт нь санхүүгийн зардлыг өөрчлөх замаар зах зээлд нөлөөлдөг байна. Мөнгөний нийлүүлэлт болон ханшийн сувгуудын статистик ач холбогдол сул, тэдгээр нь богино хугацаанд мэдэгдэхүйц хариу үзүүлээгүй байна. Бодлогын хүүгийн өөрчлөлт нь инфляцид шууд бус нөлөөтэй бөгөөд мөнгөний бодлогоор дамжих сувгийн идэвхжилд тулгуурлан дам нөлөө үзүүлдэг. Тиймээс Монголбанкны мөнгөний бодлогын үр нөлөөг дээшлүүлэхийн тулд бодлогын хүүгийн сувгийг улам оновчтой ашиглах, мөн зээлийн болон ханшийн сувгийн идэвхжил, үйл ажиллагааны механизмыг дэмжих институцийн орчныг сайжруулах шаардлага байгааг судалгаа харуулж байна. Энэхүү дипломын ажил нь мөнгөний бодлогын үр нөлөөг ойлгох, хариу үйлдлийг урьдчилан тооцох суурь судалгааны ач холбогдол бүхий бүтээл болсон болно.